Natuerlik Fryslân 2050: natuur en landschap als basis voor onze toekomst

Hoe ziet Fryslân eruit in 2050 als we natuur en landschap niet als sluitpost behandelen, maar als basis voor onze keuzes? Natuerlik Fryslân 2050 schetst een aantrekkelijk én noodzakelijk toekomstbeeld: een provincie met gezonde bodems, robuuste watersystemen, natuurrijke landbouw, sterke landschappen en volop ruimte voor planten en dieren. Een Fryslân dat beter bestand is tegen klimaatverandering en tegelijkertijd prettig is om in te wonen, werken en recreëren.

De visie is ontwikkeld door de Friese Milieu Federatie (FMF), It Fryske Gea, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. De vier Friese natuurorganisaties wilden de grote opgaven voor water, biodiversiteit, landbouw, klimaat en landschap niet los van elkaar bekijken, maar juist in samenhang. Natuerlik Fryslân 2050 laat zien wat er mogelijk wordt wanneer we natuurlijke processen als vertrekpunt nemen voor de inrichting van onze provincie.

Waarom Natuerlik Fryslân 2050?

Fryslân staat voor grote keuzes. De biodiversiteit staat onder druk, de bodem daalt, het klimaat verandert en stikstof en waterkwaliteit vragen om ingrijpende maatregelen. Tegelijkertijd grijpen deze vraagstukken sterk in elkaar. Natuerlik Fryslân 2050 laat zien dat natuur niet alleen iets is wat we moeten beschermen, maar ook een belangrijk deel van de oplossing kan zijn.

Een gezond landschap kan water vasthouden in droge perioden en ruimte bieden aan water als er juist te veel valt. Vitale bodems kunnen koolstof vasthouden. Natuurlijke kustzones kunnen bijdragen aan bescherming tegen zeespiegelstijging. En een fijnmazig netwerk van natuur, water, houtwallen, sloten, bermen en andere landschapselementen biedt leefruimte aan planten en dieren én maakt onze leefomgeving aantrekkelijker. De visie kiest daarom voor het hele landschap: van natuurgebied tot boerenland en van Waddenzee tot dorp en stad.

Eén toekomstbeeld, verschillende landschappen

Niet iedere plek in Fryslân vraagt om dezelfde oplossing. Juist de eigenheid van het Friese landschap staat centraal. Natuerlik Fryslân 2050 werkt de visie uit voor vijf karakteristieke landschappen en laat op kaarten zien welke ontwikkelingen daar kansrijk zijn.

Op de zandgronden gaat het bijvoorbeeld om het herstellen van beekdalen, meer water vasthouden en natuurgebieden beter met elkaar verbinden. In het Lage Midden liggen kansen voor hogere waterpeilen, waterberging, nieuwe moerasnatuur en natuurrijke landbouw. Aan de kust staan natuurlijke overgangen, sterke weidevogellandschappen en een kust die kan meegroeien met veranderingen centraal. De Waddenzee krijgt de ruimte als natuurlijk systeem en langs de IJsselmeerkust ontstaan natuurlijke oevers met riet, graslanden en wilgenbossen.

Door het landschap zelf als uitgangspunt te nemen, kunnen maatregelen voor klimaat, water, natuur, landbouw en leefbaarheid elkaar versterken in plaats van beconcurreren.

Van vergezicht naar keuzes van vandaag

Natuerlik Fryslân 2050 is geen vastomlijnd eindplan en geen blauwdruk voor iedere vierkante meter. Het is een richtinggevend toekomstperspectief. De visie helpt bestuurders, beleidsmakers en andere betrokken partijen om bij ruimtelijke plannen en beleidskeuzes verder te kijken dan één sector, project of bestuursperiode.

De keuzes die vandaag worden gemaakt over woningbouw, landelijk gebied, water, landbouw, natuur, infrastructuur, openbaar groen en economische ontwikkeling bepalen mede hoe Fryslân er in 2050 bij ligt. Door natuur en landschap vanaf het begin als basis mee te nemen, kunnen verschillende opgaven elkaar versterken. Dat levert niet alleen winst op voor biodiversiteit, maar ook voor klimaatbestendigheid, waterveiligheid, gezondheid, leefbaarheid en de kwaliteit van het Friese landschap.

Daarom nodigen we overheden, bestuurders, maatschappelijke organisaties en andere partijen die werken aan de toekomst van Fryslân uit om Natuerlik Fryslân 2050 te lezen én te gebruiken. Leg het toekomstbeeld naast omgevingsvisies, programma’s, gebiedsplannen en andere beleidskeuzes. Kijk welke kansen er in een gebied liggen, waar samenwerking nodig is en hoe beleid voor water, natuur, landbouw en leefbaarheid elkaar kan versterken in plaats van beconcurreren.

Het landschap van 2050 ontstaat niet vanzelf. Het krijgt vorm in de keuzes die we nu maken.