Terugblik | PPS agroforestry

19 januari 2026

Klimaatpositieve zuivel: Meer dan alleen bomen planten

Het project heeft laten zien dat agroforestry veel meer is dan ‘wat bomen in de wei’. Het gaat om een slimme integratie die bijdraagt aan de brede opgaven waar de melkveehouderij voor staat. Van koeien die beschutting vinden bij hitte tot de verbetering van bodemgezondheid en het verhogen van de biodiversiteit. Met de juiste inpasbaarheid, zoals voederhagen of boomweides, wordt het landschap niet alleen mooier, maar ook veerkrachtiger.

Nieuwe inzichten in verdienmodellen en biodiversiteit

Een van de belangrijkste vragen van de afgelopen jaren was: hoe kan de boer hier ook aan verdienen? Tijdens het project is er hard gewerkt aan het concreet maken van deze waarde. Zo is er een Haalbaarheidsonderzoek naar CO2-vastlegging uitgevoerd. Uit de resultaten komt naar voren dat de methode van de Stichting Nationale Koolstofmarkt (SNK) het voor melkveehouders mogelijk maakt om koolstofcertificaten te exploiteren.

Ontdek de economische kant: Boekje ‘Bomen over de verdienmodellen’

Naast de ecologische voordelen is een gezond financieel resultaat essentieel voor elke agrarisch ondernemer. Als direct resultaat van de PPS Verdienmodellen Agroforestry is het boekje ‘Bomen over de verdienmodellen van agroforestry’ uitgebracht.

Dit boekje biedt een diepe duik in de zakelijke kansen die bomen en struiken op het boerenbedrijf bieden. Naast theoretische kaders staat het vol met inspirerende praktijkvoorbeelden. Deze laten zien hoe verschillende boeren agroforestry al succesvol hebben geïntegreerd in hun bedrijfsvoering, van kleinschalige hagen tot uitgebreide voedselbossen en boomweides.

Daarnaast is er een nieuwe factsheet over biodiversiteitscertificaten gelanceerd. Deze biedt handvatten voor boeren om de maatschappelijke diensten die zij leveren, zoals het herstel van natuur en landschap, om te zetten in een tastbaar onderdeel van hun bedrijfsmodel.

Handige tools voor de volgende stap

We willen dat de opgedane kennis niet op de plank blijft liggen, maar direct de wei in gaat. Daarom zijn er diverse praktische hulpmiddelen ontwikkeld en geactualiseerd:

• Ontwerpwijzers: Van een stappenplan voor een eerste ontwerp, tot een brochure met 3 ontwerpen voor agroforestrysystemen in de melkveehouderij en tot specifieke typologieën voor acht verschillende agroforestry-systemen.
• Rekentool HAF: De vernieuwde Saldoberekening Houtige gewassen AgroForestry helpt boeren bij het maken van een financieel plan.
• Kennisbank: Alle factsheets van de WUR en PPS Agroforestry zijn nu eenvoudig te vinden via het Agroforestry Netwerk Nederland.

Samen verder bouwen

Hoewel dit project officieel is afgerond, stopt de ontwikkeling niet. De komende jaren gaan de aangeplante bomen en struiken groeien, en daarmee ook onze praktijkervaring. Samen met het Agroforestry Netwerk Fryslân werkt FMF aan het opzetten van nieuwe agroforestryprojecten waarbij we alle opgedane kennis met de mienskip van boeren willen delen en concrete pilotprojecten willen opzetten.

Bij afwezigheid van Katinka neem contact op met:

Marijke Akkerman

m.akkerman@fmf.frl