Weidevogels in Fryslân hadden een goed broedseizoen in 2026

3 november 2026

Een goed broedseizoen ondanks droogte

Het voorjaar van 2026 begon koud, maar werd vanaf maart warm en zonnig. Vooral april was uitzonderlijk droog, waardoor de bodem op veel plekken snel uitdroogde. Dat is niet ideaal voor weidevogels, omdat er bij droge omstandigheden vaak minder voedsel beschikbaar is.

Toch verliep het broedseizoen in veel gebieden positief. In mei viel er weer regen en daarnaast was er sprake van een groot aantal veldmuizen. Deze vormden een makkelijke prooi voor verschillende predatoren, waardoor de druk op nesten en kuikens van weidevogels afnam. Ook waren natte percelen, zoals plasdrassen en bevloeide stukken land, belangrijk. Daar konden jonge vogels voldoende voedsel vinden.

Grutto bracht waarschijnlijk voldoende jongen groot

Een belangrijke graadmeter voor het broedsucces van de grutto is het Bruto Territoriaal Succes (BTS). Dit wordt vastgesteld aan de hand van alarmtellingen, waarbij vrijwilligers kijken hoeveel oudervogels alarm slaan wanneer zij door een gebied lopen.

In 2026 kwam het BTS voor Fryslân als geheel uit op een voldoende. Dat betekent dat de gruttopopulatie waarschijnlijk voldoende jongen heeft voortgebracht om op peil te blijven. Het is pas de tweede keer sinds het verschijnen van het jaarbericht dat deze positieve conclusie op provinciaal niveau kan worden getrokken.

De resultaten verschillen wel sterk per gebied. In de westelijke helft van Fryslân en op de Waddeneilanden werd een hoger broedsucces vastgesteld dan in de oostelijke helft van de provincie. Een goed provinciaal resultaat betekent dus niet dat het overal even goed gaat.

Ook opvallend veel velduilen waargenomen

Naast de vier belangrijkste weidevogelsoorten besteedt het jaarbericht aandacht aan de velduil. Deze soort is tegenwoordig een zeldzame broedvogel in Nederland en komt vooral nog voor in het Waddengebied.

In 2026 werden opnieuw tientallen broedparen van de velduil gemeld. Het beeld is nog niet helemaal compleet, maar de verwachting is dat het aantal broedgevallen ruim boven het eerdere record uit 2019 uitkomt. De aanwezigheid van veel veldmuizen speelt hierbij een belangrijke rol. In muizenrijke jaren kunnen plotseling grotere aantallen velduilen tot broeden komen.

Samen werken aan weidevogelbescherming

De resultaten zijn mede te danken aan de inzet van vrijwilligers, boeren en natuurorganisaties. De BFVW werkt met ongeveer 3.000 vrijwilligers vanuit 100 lokale vogelwachten aan het beschermen en monitoren van vogels in Fryslân. Ook Sovon Vogelonderzoek Nederland, BoerenNatuur Fryslân, de provincie Fryslân, It Fryske Gea, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten leveren gegevens en kennis aan.

Een voorbeeld uit het jaarbericht is het biologische melkveebedrijf van Broer en Ryanne Voolstra in Nes (Soarremoarre). Op hun bedrijf komen landbouw en natuur samen. Met onder andere extensief beheer, hoge waterstanden, plasdrassen en aangepast maaibeheer creëren zij ruimte voor weidevogels. Ook werken zij samen met boeren uit de omgeving om het beheer op elkaar af te stemmen.

Het voorbeeld laat zien hoe samenwerking tussen boeren en natuurorganisaties kan bijdragen aan een landschap waarin weidevogels voldoende ruimte en voedsel vinden.

Blijven werken aan een toekomst voor weidevogels

Het goede broedseizoen van 2026 is positief nieuws, maar vraagt ook om een realistische blik op de toekomst. De aantallen weidevogels zijn nog niet terug op het niveau van vroeger en de verschillen tussen gebieden blijven groot. Goede omstandigheden, zoals voldoende voedsel en een geschikt leefgebied, zijn daarom belangrijk om ook in de komende jaren succesvolle broedseizoenen mogelijk te maken.

De resultaten uit het jaarbericht laten zien hoe waardevol monitoring, samenwerking en passend beheer zijn voor de bescherming van weidevogels. Door samen te blijven werken aan een geschikt landschap, kunnen boeren, vrijwilligers en natuurorganisaties bijdragen aan een toekomst waarin de karakteristieke Friese weidevogels behouden blijven.