Biodiversiteit en duurzame energie: ‘Er kan veel meer dan er nu gebeurt’

15 maart 2022

Biodiversiteit en duurzame energie: ‘Er kan veel meer dan er nu gebeurt’

Bert Lemmens van IVN Laarbeek is enthousiast over de Training Energieboswachter

Biodiversiteit op wind- en zonneprojecten, dat kan! Met de Training Energieboswachter van de Natuur- en Milieufederaties heb je alle tools in handen om de biodiversiteit te verbeteren. “Er kan veel meer dan er nu gebeurt”, zegt oud-cursist Bert Lemmens van IVN Laarbeek.

TRAINING ENERGIEBOSWACHTER

Bert Lemmens is na het volgen van de Training Energieboswachter enthousiast over de mogelijkheden die er zijn om de biodiversiteit te verbeteren. “Tijdens de Training Energieboswachter leer je hoe duurzame energie en biodiversiteit samen kunnen gaan.”

Als IVN-vrijwilliger in het Brabantse Laarbeek volgde Bert in 2021 de training en ook dit jaar organiseren we weer deze training. De Training Energieboswachter bestaat uit zeven avonden, waarin je leert hoe je een locatie voor een wind- of zonneproject beoordeelt en hoe je de biodiversiteit daar kunt versterken.

Bert: “Je leert hoe je een analyse van de omgeving maakt en hoe je die kunt gebruiken om een zo hoog mogelijke biodiversiteit te realiseren.”

Betrokken bij het proces

De reden voor Bert om de training te volgen was heel actueel. Hij maakte zich zorgen over de gevolgen van de ontwikkeling van een zonnepark bij hem in de buurt. Hij vroeg zich af wat dat zou betekenen voor de biodiversiteit in het gebied.

In eerste instantie werd niet aan de omgeving gedacht als partner in het proces. Bert: “Maatschappelijke organisaties zoals het IVN en de heemkundekring moeten bij de ontwikkeling van energieparken betrokken worden. Dat ging niet meteen goed, en de gemeente heeft uiteindelijk de projectontwikkelaars daarop aangesproken.”

Bij een volgend energieproject in de gemeente Laarbeek, een windmolenpark in een gebied met veel veehouderij, ging het al een stuk beter. “Daar werden we actief benaderd.”

Je kan het verschil maken

Betrokkenheid bij het proces betekent niet automatisch dat het dan wel goed komt met de biodiversiteit op het energiepark. Om die reden is de regelgeving rondom energieparken ook één van de onderwerpen bij de training.

Regelgeving is niet bepaald een onderwerp waar Bert veel tijd in steekt of interesse voor heeft, maar het is wel belangrijk om het verschil te maken. “Je wordt door de cursus gedwongen om ook daar meer aandacht voor te nemen en dat is goed. Als je wet- en regelgeving niet meeneemt, word je bij elke discussie met projectontwikkelaars en overheden aan de kant geschoven.”

Naast vrijwilligers van lokale natuur- en milieuorganisaties zijn er ook deelnemers die komen vanuit interesse voor een specifiek energiepark, of omdat ze bezig zijn met energietransitie in het algemeen. Een mix aan expertises dus, goed voor vruchtbare discussies.

Er zijn veel kansen voor biodiversiteit

De training Energieboswachter besteedt natuurlijk ook veel aandacht aan ecologie. Deskundige gastsprekers nemen je mee in de gedachtegang van een ecoloog: hoe kijk je naar een gebied? Hoe functioneert een ecosysteem? Met concrete handreikingen leren de deelnemers vervolgens om stap voor stap de geleerde informatie in de praktijk te brengen.

Ecologie gaat verder dan soortenkennis. Bert: “Je moet wel oog hebben voor het macroniveau, je moet een bredere blik hebben. Als je alleen maar belangstelling hebt voor één of enkele soorten, of dat nou mossen of vlinders of weidevogels zijn, dan kom je niet verder als je gaat discussiëren met een projectontwikkelaar.”

Zinvol meepraten over duurzame energie

Wat Bert betreft zou iedereen met een groen hart zich in de materie moeten verdiepen, om zinvol mee te kunnen praten.

“De energietransitie komt op ons af. De transitie heeft heel veel impact op het landschap en de natuur. Denk bij windmolens aan horizonvervuiling en geluid. En wat betekent een windmolenpark voor vliegende dieren als vogels, vleermuizen en insecten? Bij zonneparken die altijd een groot oppervlak beslaan is er ook landschapsvervuiling. Er zijn ook vragen als: wat wil en kan er nog groeien onder zonnepanelen, worden ze niet op de verkeerde grond geplaatst, hoe gaat het met het bodemleven, enzovoorts?”

Bert heeft het afgelopen jaar op verschillende manieren de opgedane kennis uit de Training Energieboswachter kunnen gebruiken in de praktijk. “In discussies over dit onderwerp heb ik vaak teruggegrepen naar het model van de ‘Biodiversiteitsimpactladder’. Dat is heel visueel, daar kun je goed mee werken.”

“Door de cursus ben ik ook meer literatuur gaan opzoeken over zonne- en windenergie. Verder heb ik veel op internet gezocht naar de beste praktijkvoorbeelden. De daarbij opgedane kennis probeer ik in te brengen bij de omgevingsdialogen over zonne- en windenergie in onze gemeente.”

Praktijkvoorbeelden zijn belangrijk

Het windmolenpark in de gemeente Laarbeek heeft er een betrokken burgerexpert bij. Toch valt het nog niet altijd mee om de omwonenden mee te laten denken, want zien is geloven.

“Er zouden wel veel meer goede praktijkvoorbeelden moeten komen van biodiversiteit op energieparken, want het woord ‘biodiversiteit’ op zichzelf zegt heel veel inwoners van een gebied niets. En dan zien ze de potentie niet.” Het aantal praktijkvoorbeelden groeit langzamerhand wel.

Veel energieparken zijn nog niet zo oud, maar de kennis wordt steeds groter. Gespecialiseerde organisaties zoals Sovon onderzoeken de impact op vogels. En er zijn de afgelopen jaren veel nulmetingen gedaan op energieparken. Hoe de biodiversiteit zich in die parken heeft ontwikkeld, wordt ook onderzocht door bijvoorbeeld Wageningen Universiteit en Research Center.

In de training komen verschillende experts aan het woord die onderzoek doen naar biodiversiteit in combinatie met de opwek van duurzame energie. En ook bij deze onderzoeken kan je als inwoner een rol spelen. Bijvoorbeeld door waarnemingen te melden op waarneming.nl.

Doe het samen, zoek elkaar op

Heb je interesse in de training Energieboswachter? Een laatste tip wil Lemmens nog wel kwijt: “Volg de training met meerdere mensen of zoek contacten. Als groep kun je meer invloed uitoefenen dan alleen. ”

Hoe meer Energieboswachters, des te meer aandacht er voor biodiversiteit zal zijn in energieprojecten. Meld je nu aan!

 

Training Energieboswachter

De training Energieboswachter is onmisbaar voor energiecoöperaties en iedereen die actief is in een lokale natuur- en milieuorganisatie in Fryslân.

De training omvat 7 avonden en bestaat uit 3 verdiepende kennissessies en een praktijkopdracht die je samen met een aantal andere deelnemers uitwerkt. Alle bijeenkomsten zijn digitaal.