Opinie: Samen gesprek voeren over toekomst Fryslân

Hans van der Werf

Hoe ziet Fryslân eruit in het jaar 2050? Dat weet niemand. Toch werd ik uitgenodigd om daarover na te denken tijdens de bijeenkomst die we begin deze week hadden in De Sluisfabriek in Drachten. Het Fries Planbureau presenteerde daar een essay over de toekomst van Fryslân. Beleidsmakers, bestuurders, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners spraken met elkaar over klimaatverandering, vergrijzing, technologische ontwikkelingen en de invloed van kunstmatige intelligentie op ons dagelijks leven en werk. En over de vraag wat deze ontwikkelingen betekenen voor Fryslân.

De bijeenkomst zette mij aan het denken. Waarom gunnen we onszelf zo weinig tijd om hierover na te denken? We worden voortdurend opgeslokt door de problemen van vandaag: een betaalbare energievoorziening, woningbouw, stikstof en voorzieningen in dorpen en steden. Allemaal belangrijke onderwerpen. Maar ondertussen vergeten we misschien wel de belangrijkste vraag: in wat voor provincie willen we in de toekomst wonen, werken en recreëren? Willen we een Fryslân waar ruimte is voor landbouw én natuur? Hoe houden we droge voeten? Hoe houden we onze steden en dorpskernen comfortabel op een hete zomerdag? En welke rol willen we spelen in een wereld die snel verandert?

Dat zijn geen eenvoudige vragen. Misschien hebben we er juist daarom te weinig aandacht voor. We zijn gewend geraakt om vanuit afzonderlijke belangen en onderwerpen naar Fryslân te kijken, terwijl de problemen die we tegenkomen een grote samenhangende oplossing vragen. Een voorbeeld daarvan is de provinciale omgevingsvisie, die vorige week is vastgesteld. Deze visie had naar mijn idee hét moment moeten zijn om een constructief gesprek te voeren over de toekomst van Fryslân. Die kans hebben we onvoldoende benut. Het gesprek werd vooral een politieke discussie over de problemen van vandaag.

Laten we verder kijken dan de problemen van vandaag.

De Friese mienskip verdween daardoor te veel op de achtergrond. Maar het is nog niet te laat. Sterker nog: ik denk dat we onszelf juist nu de tijd moeten gunnen. Niet om de problemen van vandaag te negeren, maar om ze te verbinden aan een groter toekomstbeeld. De gevolgen van klimaatverandering voelen we vandaag de dag al. De druk op natuur en landbouw is groot. De woningnood is reëel en de demografische ontwikkelingen wachten niet. Juist daarom is het belangrijk om af en toe een stap terug te doen, naar elkaar te luisteren en te begrijpen waarom een ander iets belangrijk vindt.

Ook de Friese Milieu Federatie (FMF) heeft ideeën over de toekomst van Fryslân. Wij vinden natuur, landschap, water en een gezonde leefomgeving belangrijke waarden. Die brengen we vanzelfsprekend in het gesprek. Maar wij denken niet dat één organisatie of één sector het toekomstbeeld van Fryslân kan en moet bepalen. Daarvoor is Fryslân te veelzijdig en zijn de opgaven te divers en te groot. Daarom wil ik de uitnodiging doen om dit gesprek samen te voeren. Met boeren, ondernemers, overheden, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en inwoners. Wat vinden wij gezamenlijk belangrijk? Wat voor Fryslân willen we doorgeven aan de generaties na ons? En hoe ziet Fryslân eruit als we die waarden serieus nemen?

Binnenkort is er in de Provinciale Staten een debat over stikstof. Een onderwerp dat vooral polarisatie oproept. Kijk alleen al naar de omgekeerde vlaggen langs de snelwegen. Juist daarom zou dit een goed moment zijn om samen het bredere gesprek te voeren. Niet alleen over de vraag hoe we het stikstofprobleem van vandaag oplossen, maar ook over hoe we het landelijk gebied van de toekomst voor ons zien. Met alle uitdagingen die op ons afkomen.

Mijn oproep aan iedereen die zich betrokken voelt is simpel: laten we verder kijken dan de problemen van vandaag en samen nadenken over de provincie waarin we morgen willen leven. De FMF pakt deze handschoen op en wil de komende tijd, onder meer tijdens haar Groenlunches en Vooruitkijkers, meer ruimte maken voor het gesprek over de toekomst van Fryslân.

Artikel van de Leeuwarden Courant: Leeuwarder Courant